Τόμος 42, (2):111-124, 2011

Β. Μανιάτης1, Χ. Χρυσικόπουλος², Α. Παπαδόπουλος³, Α. Ρουσάκης4

1: Τμήμα Ιατρικών Απεικονίσεων ΙΑΣΩ General, Χολαργός
2: Διαγνωστικό Κέντρο Ευρωδιάγνωση, Κέρκυρα
3: Ιατρόπολις - Μαγνητική Τομογραφία Διαγνωστικό Κέντρο, Χαλάνδρι
4: Τμήμα Αξονικής και Μαγνητικής Τομογραφίας, ΥΓΕΙΑ ΔΘΚΑ, Μαρούσι

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Σκοπός: η αξιολόγηση της αρτηριακής φάσης σε ελικοειδή ή πολυτομική αξονική τομογραφία, για
τη διάγνωση ηπατικών μεταστάσεων, σε ασθενείς με μη-ηπατοκυτταρικό αγγειοβριθές πρωτοπαθές
νεόπλασμα.

Υλικό-Μέθοδος: μελετήθηκαν αξονικές τομογραφίες κοιλίας 131 ασθενών που έπασχαν απόαγγειοβριθές νεόπλασμα (καρκίνος μαστού: 52 περιπτώσεις, κακόηθες μελάνωμα: 25, καρκίνος νεφρού: 17, καρκινοειδές: 14, σάρκωμα: 14, μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς: 5, κακόηθες νησιδίωμα: 4. Όλοι υπεβλήθησαν σε τριφασική (μία σάρωση πριν και δύο σαρώσεις μετά την ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού) αξονική
τομογραφία. Μετά τη χορήγηση σκιαγραφικού ελήφθησαν τομές σε αρτηριακή και φλεβική
φάση σκιαγραφικής ενίσχυσης.

Αποτελέσματα: Συνολικά ανεδείχθησαν 706 ηπατικές μεταστάσεις. 491 μεταστάσεις ανεδείχθησαν στην απλή φάση (ευαισθησία 70%), 570 στην αρτηριακή (ευαισθησία 81%) και 583 στη φλεβική (ευαισθησία 83%). Η αρτηριακή φάση της εξέτασης ήταν η μόνη θετική σε 10,6% του συνόλου των μεταστάσεων.
Αυτό παρατηρήθηκε σε μεγάλο ποσοστό μεταστάσεων από κακόηθες νησιδίωμα (37%) και καρκινοειδές (28%). Παρατηρήθηκε επίσης σχετικά συχνά σε καρκίνο νεφρού (17%) και μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς (15%) και σπάνια σε καρκίνο μαστού (5%) και μελάνωμα (4%).

Συμπεράσματα: Η φλεβική φάση της εξέτασης του ήπατος παραμένει η πλέον ευαίσθητη για την ανάδειξη μεταστάσεων σε ασθενείς με μη-ηπατοκυτταρικό αγγειοβριθές πρωτοπαθές νεόπλασμα. Η αρτηριακή φάση είναι χρήσιμη στην ανάδειξη αγγειοβριθών μεταστάσεων καθώς επίσης συνεισφέρει σημαντικά και στον χαρακτηρισμό μιάς εστιακής ηπατικής βλάβης. Προτείνουμε το πρωτόκολλο εξέτασης ήπατος για ανάδειξη μεταστατικών εστιών, σε ασθενείς με πρωτοπαθές μη-ηπατοκυτταρικό αγγειοβριθές νεόπλασμα να περιλαμβάνει: α) σε καρκίνο μαστού και σάρκωμα: απλή και φλεβική φάση, β) σε μελάνωμα: απλή ή αρτηριακή και φλεβική φάση, γ) σε καρκίνο νεφρού: απλή, αρτηριακή και φλεβική φάση, δ) σε καρκινοειδές, κακόηθες νησιδίωμα και μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς αδένα: αρτηριακή και φλεβική φάση.

Ρήξη εχινοκόκκου κύστης ήπατος στην περιτοναϊκή κοιλότητα μετά από τροχαίο ατύχημα

Μ. Πηλαβάκη, Α. Πετρίδης, Δ. Χουρμούζη, Π. Παλλάδας, Κ. Αναστασιάδου, Α. Δρεβελέγκας

Ακτινολογικό Εργαστήριο του Γ.Π.Ν "Γ. Παπανικολάου", Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, Θεσσαλονίκη

Παρόλο που το ήπαρ αποτελεί την πιο συχνή εντόπιση της εχινόκοκκου κύστης, η τραυματική ρήξη αυτής στην περιτοναϊκή κοιλότητα είναι σπάνια και έχουν περιγραφεί μόνο μεμονωμένα περιστατικά στη διεθνή βιβλιογραφία, που διαγνώσθηκαν κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης.
Παρουσιάζουμε ένα περιστατικό ρήξης εχινόκοκκου κύστης του ήπατος στην περιτοναϊκή κοιλότητα, μετά από τροχαίο ατύχημα, που η διάγνωση έγινε προεγχειρητικά με την αξονική τομογραφία και επιβεβαιώθηκε με τη χειρουργική επέμβαση.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΙΚΟΕΙΔΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ

ΚΑΪΛΙΔΟΥ Ε., ΜΑΝΑΤΑΚΗ Α., ΚΑΤΣΙΒΑ Β., ΛΑΦΟΓΙΑΝΝΗ Σ., ΣΠΥΡΟΥ Κ., ΣΤΕΦΑΝΟΓΛΟΥ Ν., ΤΣΕΡΩΤΑΣ Π., ΤΙΜΠΙΣΡΑΝΗΣ Μ.

ΑΞΟΝΙΚΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Tο ήπαρ είναι η πλέον συχνή εντόπιση των αιματογενών μεταστάσεων. Η ελικοειδής Υ.Τ, πριν από την έγχυση σκιαγραφικού μέσου, επιτρέπει την ανίχνευση μικρών μεταστάσεων. Η ελικοειδή Υ. Τ. εξάλλου, μετά την έγχυση σκιαγραφικού μέσου, επιτρέπει τη μελέτη της απεικόνισης των μεταστάσεων κατά τις διάφορες φάσεις της σκιαγράφησης και βοηθά στη διαφορική διάγνωση της προέλευσης των μεταστάσεων αυτών.

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ

Προσβολή του ήπατος και του σπληνός στη νόσο από αμυχές γάτας: Υπερηχοτομογραφικά ευρήματα

Α. Μπακαντάκη[1], Ο. Παπακωνσταντίνου[1], Π. Πασπαλάκη[2], Ν. Χαρουλάκης[1], Ε. Μιχαηλίδου[2], Ε. Χρυσού[1], Π. Πρασόπουλος[1], Ν. Γκουρτσογιάννης[1]

[1]Ακτινολογικό Τμήμα
[2]Παιδιατρική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σκοπός: Η νόσος από αμυχές γάτας είναι μια ήπια αυτοϊώμενη νόσος των παιδιών και των νέων ενηλίκων που συνήθως εκδηλώνεται ως επιχώρια λεμφαδενοπάθεια. Η προσβολή του ήπατος και του σπληνός με τη μορφή κοκκιωμάτων είναι πιθανά συχνότερη από ότι διαγιγνώσκεται. Περιγράφουμε τα υπερηχοτομογραφικά ευρήματα της άνω κοιλίας σε τέσσερις ασθενείς ηλικίας 6-13 ετών με νόσο από αμυχές γάτας και προσβολή του ήπατος και του σπληνός.
Υλικό και Μέθοδος: Στη μελέτη περιλαμβάνονται τέσσερις ασθενείς ηλικίας 6-13 ετών, με τελική διάγνωση νόσο από αμυχές γάτας (με βάση τον ειδικό ορολογικό έλεγχο). Οι ασθενείς είχαν υποβληθεί σε υπερηχοτομογραφικό έλεγχο άνω κοιλίας στα πλαίσια διερεύνησης ενός παρατεινόμενου εμπύρετου με ή χωρίς διάχυτο κοιλιακό άλγος και περιφερική λεμφαδενοπάθεια. Ο έλεγχος επαναλήφθηκε ανά μήνα μέχρι την πλήρη αποκατάσταση των υπερηχογραφικών ευρημάτων.
Αποτελέσματα: Στο υπερηχογράφημα αναδείχτηκαν μικρές, διάσπαρτες, υπόηχες εστίες στον σπλήνα σε όλους τους ασθενείς, και στο ήπαρ σε δύο ασθενείς. Αύξηση του μεγέθους του σπλήνα και του ήπατος σημειώθηκε σε τρεις ασθενείς. Οι αλλοιώσεις ελαττώθηκαν προοδευτικά σε αριθμό και σε μέγεθος σε διαδοχικά υπερηχογραφήματα και εξαφανίστηκαν σε διάστημα 2-8 μηνών.
Συμπέρασμα: Η νόσος από αμυχές γάτας είναι πολύ πιθανό διαφοροδιαγνωστικό ενδεχόμενο σε παιδιά με συστηματικά συμπτώματα, διάσπαρτες υπόηχες εστίες στο ήπαρ και τον σπλήνα και ιστορικό επαφής με γάτα.

"Διάγνωση": Ολοκληρωμένο σύστημα λογισμικού για την ενίσχυση της διαγνωστικής και διαχειριστικής δυνατότητας εικόνων αξονικής τομογραφίας

Κ.Σ. Νικήτα [1], Γ. Ματσόπουλος [1], Θ. Μανιάτης [1], Σ. Μουγιακάκου [1], Μ. Γκλέτσος [1], Α. Νικήτα [2], Ν. Μουραβλιάνσκυ [1], Δ. Κελέκης [2]

[1] Μονάδα Βιοϊατρικών Προσομοιώσεων και Απεικονιστικής Τεχνολογίας, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών, ΕΜΠ
[2] Β' Εργαστήριο Ακτινολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα λογισμικού ("Διάγνωση") που αναπτύχθηκε με στόχο τη βελτίωση των διαγνωστικών και διαχειριστικών δυνατοτήτων εικόνων αξονικής τομογραφίας (ΑΤ). Το λογισμικό περιλαμβάνει αλγορίθμους ψηφιακής προ-επεξεργασίας, εργαλεία χειροκίνητης ή ημι-αυτόματης τμηματοποίησης και τρισδιάστασης (3D) παρουσίασης οργάνων και εξεργασιών που εντοπίζονται σε αυτά, σε συνδυασμό με δυνατότητες ακριβούς αυτόματου υπολογισμού διαμέτρων, όγκων, επιφανειών, για την αποτελεσματικότερη εποπτεία των δομών ενδιαφέροντος. Παράλληλα, το λογισμικό περιλαμβάνει βάση δεδομένων, προσβάσιμη μόνο από εξουσιοδοτημένους χρήστες, στην οποία αποθηκεύονται τομογραφικά δεδομένα και άλλες πληροφορίες όπως το ιστορικό του ασθενούς, ιατρικές διαγνώσεις, αποτελέσματα βιοψίας κ.λπ.. Υπάρχει φιλική προς το χρήστη διαπροσωπεία, καθώς και δυνατότητα τηλεματικής διασύνδεσης με άλλες κλινικές και νοσοκομεία. Η πιλοτική εφαρμογή του λογισμικού αναφέρεται στη μελέτη εστιακών αλλοιώσεων του ήπατος. Για το σκοπό αυτό, στο σύστημα έχει ενσωματωθεί ειδικό λογισμικό υποβοήθησης της διάγνωσης και κατηγοριοποίησης του ηπατικού ιστού σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες: υγιές παρέγχυμα, κύστη, αιμαγγείωμα, ηπατοκυτταρικός καρκίνος. Το λογισμικό "Διάγνωση" έχει εγκατασταθεί και χρησιμοποιείται πιλοτικά στο Β' Εργαστήριο Ακτινολογίας.

Υπολογιστικό σύστημα υποστήριξης της διάγνωσης των εστιακών αλλοιώσεων του ήπατος από εικόνες αξονικής τομογραφίας

Κ.Σ. Νικήτα [1], Γ. Ματσόπουλος [1], Σ. Μουγιακάκου [1], Μ. Γκλέτσος [1], Α.Σ. Νικήτα [2], Δ. Κελέκης [2]

[1] Εργαστήριο Βιοϊατρικών Προσομοιώσεων και Απεικονιστικής Τεχνολογίας, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών, ΕΜΠ
[2] Β' Εργαστήριο Ακτινολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Χρηματοδότηση: Μέρος της ερευνητικής εργασίας πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του ερευνητικού έργου 96ΣΥΝ20: "Αύξηση της Διαγνωστικής και Διαχειριστικής Δυνατότητας Εικόνων Αξονικής Τομογραφίας με Χρήση Εξελιγμένων Μεθόδων Ηλεκτρονικών Υπολογιστών", το οποίο χρηματοδοτήθηκε από τη ΓΓΕΤ. Στο έργο συμμετείχαν το ΕΠΙΣΕΥ και το Β' Εργαστήριο Ακτινολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Σκοπός: Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται ένα υποστηρικτικό σύστημα διάγνωσης για την κατηγοριοποίηση των ηπατικών εξεργασιών με εικόνες Αξονικής Τομογραφίας (ΑΤ).
Υλικό - Μέθοδος: Το σύστημα αποτελείται από δύο βαθμίδες: τη βαθμίδα εξαγωγής χαρακτηριστικών και τη βαθμίδα κατηγοριοποίησης. Η βαθμίδα εξαγωγής χαρακτηριστικών υπολογίζει 49 χαρακτηριστικά για κάθε επιλεγμένη περιοχή ενδιαφέροντος, από τα οποία τα 48 είναι χαρακτηριστικά υφής που προέρχονται από τους πίνακες χωρικής εξάρτησης γκρίζας στάθμης, ενώ το ένα προέρχεται από τον υπολογισμό της μέσης γκρίζας στάθμης. Η βαθμίδα του κατηγοριοποιητή αποτελείται από τρία Νευρωνικά Δίκτυα (ΝΔ) τοποθετημένα σε σειρά. Η είσοδος στο σύστημα είναι περιοχές ενδιαφέροντος από υγιές παρέγχυμα, ηπατική κύστη, αιμαγγείωμα και ηπατοκυτταρικό καρκίνο (σύνολο 147 δεδομένων). Κάθε μία από τις περιοχές ενδιαφέροντος περιγράφεται από ένα σύνολο χαρακτηριστικών που υπολογίζονται στη βαθμίδα εξαγωγής χαρακτηριστικών και τα οποία αποτελούν την είσοδο της βαθμίδας κατηγοριοποίησης. Επειδή ο αριθμός των χαρακτηριστικών είναι μεγάλος, εφαρμόστηκε η μέθοδος μείωσης της διάστασης του αρχικού διανύσματος των χαρακτηριστικών, προκειμένου να αποφευχθεί ένας κατηγοριοποιητής μεγάλης πολυπλοκότητας που θα είχε ως συνέπεια τη χαμηλή απόδοση και τον αυξημένο υπολογιστικό χρόνο.
Αποτελέσματα: Η συνολική απόδοση του υποστηρικτικού συστήματος, που επιτεύχθηκε, είναι της τάξης του 94% στο σύνολο γενίκευσης, ενώ ο χρόνος εκτέλεσης μιας κατηγοριοποίησης είναι της τάξης λίγων δευτερολέπτων.
Συμπεράσματα: Η χρήση πληροφορίας προερχόμενης από την υφή εικόνων ΑΤ σε συνδυασμό με τεχνητά ΝΔ μπορούν να προσφέρουν υψηλή απόδοση στην κατηγοριοποίηση των ηπατικών εξεργασιών. Η επιλογή χαρακτηριστικών μεγεθών με την τεχνική της πρόσθιας επιλογής χαρακτηριστικών μειώνει την πολυπλοκότητα του προβλήματος και βελτιώνει την απόδοση του συστήματος.

Μελέτη ασθενών μετά από μεταμόσχευση ήπατος με χολαγγειοπαγκρεατογραφία μαγνητικού συντονισμού

Α. Μετάφα[1], Χ. Λαδόπουλος[1], Α. Γουλιάμος[1], Α. Μουλοπούλου[1], Ι. Κόντης[2], Γ. Κωστοπαναγιώτου[3], Ι. Παπαδημητρίου[4], Λ. Βλάχος[1]

[1] Α' Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο
[2] Β' Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο
[3] Αναισθησιολογικό τμήμα, Αττικό Νοσοκομείο
[4] Χειρουργική κλινική, Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

Σκοπός: Η παρουσίαση της εμπειρίας μας από τη μελέτη ασθενών μετά από μεταμόσχευση ήπατος με χολαγγειοπαγκρεατογραφία μαγνητικού συντονισμού (MRCP), καθώς και η σύγκριση της μεθόδου αυτής με το υπερηχοτομογράφημα και την άμεση χολαγγειογραφία.
Υλικό και μέθοδος: 21 ασθενείς με ορθοτοπική μεταμόσχευση του ήπατος εξετάσθηκαν με MRCP. Στους 18 ασθενείς είχε πραγματοποιηθεί χολοχοληδόχο αναστόμωση, σε 2 Roux-en-Y χολοπεπτική αναστόμωση και σε έναν Roux-en-Y ηπατονηστιδική αναστόμωση. Πραγματοποιήθηκε διπλή "τυφλή" γνωμάτευση των εικόνων και σύγκριση με τον λοιπό απεικονιστικό έλεγχο.
Αποτελέσματα: Από τις 21 MRCP, οι 7 ήταν παθολογικές και οι 14 φυσιολογικές. Ανατομικές παραλλαγές του χοληφόρου δένδρου παρατηρήθηκαν σε 2 ασθενείς. Σε 7 ασθενείς απεικονίσθηκαν "ψευδοστενώσεις" στην πορεία του χοληδόχου πόρου (ΧΠ). Αληθείς στενώσεις στην πορεία του ΧΠ απεικονίσθηκαν σε 4 ασθενείς. Διάταση των ενδοηπατικών χοληφόρων παρατηρήθηκε σε 3 ασθενείς, σε έναν εκ των οποίων συνυπήρχε διάταση του παγκρεατικού πόρου. Τέλος, σε έναν ασθενή απεικονίσθηκε λιθίαση του ΧΠ και σε έναν άλλο βλεννοκήλη του κολοβώματος του κυστικού πόρου.
Συμπεράσματα: H MRCP αποτελεί μη επεμβατική, ακίνδυνη και ανώδυνη απεικονιστική μέθοδο, με πολύ καλά αποτελέσματα στην απεικόνιση της χοληφόρου οδού σε μεταμοσχευμένους ασθενείς. Η ευαισθησία της στην ανάδειξη του φυσιολογικού χοληφόρου δένδρου, των στενώσεων στους πόρους με ή χωρίς συνοδό υπερκείμενη διάταση αυτών, της παρουσίας λάσπης εντός του αυλού τους ή των άλλων επιπλοκών είναι πολύ υψηλή (??90%).