Basic HTML Version
Ελληνική Ακτινολογία, Τόμος 43, Τεύχος 4, 2012
256
ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ
ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΗΣ ΑΜΣΣ
Η γνώση της ανατομίας της ΑΜΣΣ στην παιδική ηλικία
είναι ουσιώδης για την απεικονιστική διερεύνηση του
τραύματος της ΑΜΣΣ. Η ανάπτυξη των δύο πρώτων
αυχενικών σπονδύλων παρουσιάζει διαφοροποιήσεις
συγκριτικά με αυτή της υπόλοιπης ΑΜΣΣ.
Ο άτλαντας (Α
1
) κατά τη γέννηση εμφανίζει 3 πρω-
τογενείς πυρήνες οστέωσης, που συνίστανται σε έναν
για το πρόσθιο τόξο (σώμα) και έναν για καθένα από
τα δύο πλάγια ογκώματα- νευρικά τόξα (Εικόνα 4). Ο
πυρήνας οστέωσης για το πρόσθιο τόξο του Α
1
είναι
ορατός κατά τη γέννηση στο 20% των περιπτώσεων
και γενικά καθίσταται εμφανής μέχρι την ηλικία των
12 μηνών. Περιστασιακά, το πρόσθιο τόξο του άτλαντα
αναπτύσσεται από δύο πυρήνες οστέωσης, ενώ σπάνια
μπορεί να αναπτύσσεται δίχως την ύπαρξη πυρήνα
οστέωσης, από επέκταση των πλάγιων ογκωμάτων
κοιλιακώς προς τη μέση γραμμή. Τα δύο νευρικά τόξα
συνοστεώνονται οπισθίως περί την ηλικία των 3 ετών.
Αποτυχία της οπίσθιας συνοστέωσης των νευρικών
τόξων έχει σαν αποτέλεσμα την οπίσθια ραχιοσχιστία
(δισχιδής ράχη). Η πλήρης οστεοποίηση της συγχόν-
δρωσης των νευρικών τόξων με τον πρόσθιο πυρήνα
πραγματοποιείται σε μέση ηλικία 8½ ετών
9
. Σε ποσοστό
έως 5% ασθενείς >5ετών έχει βρεθεί ότι εμφανίζουν
εμμένουσα ακτινοδιαύγαση στην περιοχή της οπίσθιας
μέσης συγχόνδρωσης. Σε ποσοστό 1.2% βρέθηκε ότι
στο σχηματισμό του οπισθίου τόξου του άτλαντα συμ-
μετέχει και οπίσθιος πυρήνας οστέωσης κατά τη μέση
γραμμή, ενώ εκατέρωθεν αυτού παρατηρείται ζεύγος
οπίσθιων παράμεσων συγχονδρώσεων.
Ο άξονας (Α
2
) έχει 4 πρωτογενείς πυρήνες οστέωσης
κατά τη γέννηση, που συνίστανται σε έναν για τον οδό-
ντα, έναν για το σπονδυλικό σώμα και έναν για κάθε
νευρικό τόξο (Εικόνα 5). Κατά την ενδομήτρια ζωή, ο
οδόντας παρουσιάζει 2 πυρήνες οστέωσης, συμμετρικά
ως προς το οβελιαίο επίπεδο, που συνοστεώνονται περί
τον 7
ο
εμβρυικό μήνα. Ο οδόντας συνοστεώνεται με το
σώμα του άξονα και με τα νευρικά τόξα έως την ηλικία
των 3-6 ετών, αν και η προαναφερθείσα συγχόνδρωση
με το σώμα μπορεί να είναι εμφανής ως σκληρυντική
γραμμή έως τα 11 έτη ζωής. Τα νευρικά τόξα συνο-
στεώνονται οπισθίως έως το 3
ο
έτος ζωής και με τον
οδόντα έως τα 3-6 έτη. Ένας δευτερογενής πυρήνας
οστέωσης εμφανίζεται στην κορυφή του οδόντα (os
terminale) μεταξύ 3-6 ετών και συνοστεώνεται μέχρι
την ηλικία των 12 ετών. Επισημαίνεται ότι σε αντίθεση
με τον άτλαντα, οι ανωμαλίες ή φυσιολογικές παραλ-
λαγές οστεοποίησης του άξονα παρατηρούνται σε πολύ
μικρότερο ποσοστό, της τάξης του 0.4%
9
.
Οι υπόλοιποι σπόνδυλοι της ΑΜΣΣ αναπτύσσονται
από 3 πρωτογενείς πυρήνες οστέωσης, που συνίστα-
νται σε έναν για το σώμα και έναν για καθένα από τα
δύο νευρικά τόξα. Τα νευρικά τόξα συνοστεώνονται
οπισθίως μέχρι την ηλικία των 2-3 ετών και το σώμα
συνοστεώνεται με τα νευρικά τόξα έως τα 3-6 έτη ζωής
(Εικόνα 6).
Η γνώση της ανατομίας των συνδέσμων της ατλαντο-
ϊνιακής διάρθρωσης είναι απαραίτητη στη διερεύνηση
μιας πιθανής κάκωσης της ΑΜΣΣ (Εικόνα 7). Οπρόσθιος
και ο οπίσθιος επιπωματικός υμένας συνδέουν το τόξο
του άτλαντα προσθίως και οπισθίως αντίστοιχα με το
ινιακό τρήμα. Ο πρόσθιος ατλαντοαξονικός σύνδεσμος
εκτείνεται από τη μεσότητα της πρόσθιας επιφάνειας
του οδόντα έως το κατώτερο τμήμα του πρόσθιου τόξου
του Α
1
. Ο καλυπτήριος υμένας φέρεται από τον άξονα
Εικόνα 4:
Ανατομία άτλαντα: (Α) Σώμα, (C) Οπίσθια
νευρικά τόξα, (D) Οπίσθια μέση συγχόνδρωση, (F)
Πρόσθιες πλάγιες συγχονδρώσεις.
Εικόνα 5:
Ανατομία Α
2
σπονδύλου: Σώμα, οδόντας
και νευρικά τόξα.