Μορφομετρική εκτίμηση σπονδυλικών παραμορφώσεων-καταγμάτων μέσω της απλής ακτινογραφίας (MRX) και της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτίνων-Χ (MXA)

Α.Π. Μπαλανίκα [1], Χ.Σ. Μπαλτάς [2], Δ. Λογγίτση [1], Θ. Σπυριδόπουλος [1], Χ. Δρόσος [2], Α. Γουλιάμος [1]

[1] Β΄ Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. "Αττικόν"
[2] Κέντρο Ακτινολογικών Απεικονίσεων, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς"

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ήδη από το 1993 η Consensus Development Conference σε συνεδρίασή της στο Hong Kong όρισε την οστεοπόρωση ως μια "συστηματική νόσο του σκελετού η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και αραίωση της μικροαρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με επακόλουθο την αύξηση της ευθραυστότητας των οστών και τον αυξημένο κίνδυνο κατάγματος"1. Συχνά εκδηλώνεται με κατάγματα των σπονδυλικών σωμάτων, όπως επίσης και με κατάγματα του καρπού και του ισχίου. Παρ' όλο που τα τελευταία αναγνωρίζονται σχετικά εύκολα, τα σπονδυλικά κατάγματα συχνά δεν διαγιγνώσκονται κλινικά, λόγω του ήπιου άλγους που τα συνοδεύει. Οι γυναίκες με κατάγματα της σπονδυλικής στήλης έχουν διπλάσιο κίνδυνο κατάγματος και τριπλάσιο κίνδυνο μελλοντικών καταγμάτων της ΣΣ, συγκριτικά με ασθενείς με την ίδια οστική πυκνότητα (BMD/Bone Mineral Density) αλλά χωρίς κατάγματα της ΣΣ2. Αξίζει να σημειωθεί ότι η απλή ακτινογραφία δεν είναι πάντα καθοριστική για τη διαφορική διάγνωση των οστεοπορωτικών καταγμάτων από άλλες παθολογικές μεταβολές του ύψους των σπονδύλων3. Για το λόγο αυτό, οι απεικονιστικές πληροφορίες σχετικά με την παρουσία οστεοπορωτικών παραμορφώσεων/καταγμάτων της ΣΣ είναι πολύ σημαντικές για την αντιμετώπιση των οστεοπορωτικών ασθενών και ιδανικά θα έπρεπε να είναι διαθέσιμες στον θεράποντα ιατρό.

Εκτίμηση της οστεοπόρωσης με τη μέθοδο της Ποσοτικής Υπολογιστικής Τομογραφίας (QCT)

Χ.Σ. Μπαλτάς [1], Α.Π. Μπαλανίκα [2], Μ. Τσουρούλας [1], Χ. Δρόσος [1]

[1] Κέντρο Ακτινολογικών Απεικονίσεων, Γ.Ν.Α. "Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ"
[2] Β΄ Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. "ΑΤΤΙΚΟΝ"

Η χαμηλή οστική πυκνότητα αποτελεί εργαστηριακό εύρημα που χαρακτηρίζει διάφορα μεταβολικά νοσήματα των οστών, όπως πρωτοπαθής οστεοπόρωση, οστεομαλακία, υπερπαραθυρεοειδισμός, ατελής οστεογένεση, υπερκορτιζολαιμία κ.ά. Οι μέθοδοι μέτρησης οστικής πυκνότητας, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Οστεοπόρωσης, περιλαμβάνουν την απλή ακτινογραφία, τη μέθοδο της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτίνων Χ (DXA), την ποσοτική υπολογιστική τομογραφία (QCT), την περιφερική ποσοτική υπολογιστική τομογραφία (pQCT), την ποσοτική υπερηχοτομογραφία (QUS) και τις μη επεμβατικές απεικονιστικές μεθόδους μελέτης της μικροαρχιτεκτονικής του οστού (HRCT, HRMR, muCT, muMR).
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η ανάλυση της μεθόδου της ποσοτικής υπολογιστικής τομογραφίας (Quantitative Computed Tomography) και ογκομετρικής ποσοτικής υπολογιστικής τομογραφίας (Volumetric QCT), παρέχοντας στοιχεία που αφορούν κυρίως στην τεχνική της εξέτασης και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Επίσης, αναλύονται παράμετροι της μεθόδου που παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για την οστική γεωμετρία αλλά και τις εμβιομηχανικές ιδιότητες των οστών, παράγοντες που επηρεάζουν τη μηχανική αντοχή και κατ' επέκταση το σχετικό κίνδυνο οστεοπορωτικού κατάγματος.