ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ - ΑΓΓΕΙΩΝ

Η συμβολή της υπολογιστικής τομογραφίας πολλαπλών ανιχνευτών στην απεικόνιση και αξιολόγηση της βατότητας των αορτοστεφανιαίων παρακάμψεων

Δ.Ν. Έξαρχος [1], T. Helmberger [2], M.F. Reiser [2]

[1] Π.Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός", Τμήμα Αξονικής Τομογραφίας
[2] Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Μονάχου, Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας, Klinikum Grosshadrn, Γερμανία

Η εργασία ανακοινώθηκε στο ΧII Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας ως ελεύθερη ανακοίνωση

Σκοπός: Η απεικόνιση και αξιολόγηση της βατότητας των αορτοστεφανιαίων παρακάμψεων σε συμπτωματικούς ασθενείς.
Υλικό - Μέθοδος: Εκατόν δεκατέσσερις συμπτωματικοί ασθενείς, μέσης ηλικίας 66 ετών, με μετεγχειρητική περίοδο 76 ημέρες έως 8 χρόνια εξετάστηκαν με τη μέθοδο της υπολογιστικής τομογραφίας πολλαπλών ανιχνευτών (Multi Director CT) καθώς και εικοσιένα ασθενείς με ιστορικό τοποθέτησης ενδοαυλικού νάρθηκα και δεκαέξι με ιστορικό αγγειοπλαστικής μετά από χορήγηση β-αναστολέα. Η εξέταση περιελάμβανε τρεις φάσεις: α) τομές 2,5 mm πάχους με ελικοειδή τεχνική από το ύψος του αορτικού τόξου μέχρι τα ημιδιαφράγματα, β) έγχυση 20 ml σκιαγραφικού 2,5 ml/sec (test bolus), γ) ίδιες τομές με 120 ml σκιαγραφικού 2,5 ml/sec, 4 Χ 2,5 χιλ. πάχος τομής, 0,5 mm πάχος τομής ανασύνθεσης, pitch 1,5-2,5 με ταυτόχρονη ΗΚΓ προοπτική καταγραφή (ECG-triggering).
Αποτελέσματα: Απεικονίστηκαν 261 αορτοστεφανιαίες παρακάμψεις (232 σκιαγραφήσιμες, 29 μη-σκιαγραφήσιμες), από τις οποίες οι 180 ήταν φλεβικές και οι 81 αρτηριακές. Απεικονίστηκαν 127 παρακάμψεις της αριστερής στεφανιαίας, 59 της περισπωμένης και 75 της δεξιάς στεφανιαίας. Από τις μη σκιαγραφήσιμες οι 20 ήταν φλεβικές και οι 9 αρτηριακές. Σε 67 ασθενείς απεικονίστηκε ουλώδης ιστός στο μυοκάρδιο, σε 19 ανεύρυσμα αριστερής κοιλίας, σε 7 ασθενείς ενδοκοιλιακός θρόμβος, σε 4 ασθενείς διαχωριστικά ανευρύσματα και σε έναν ασθενή πνευμονική εμβολή. Σε 4 ασθενείς με ιστορικό αγγειοπλαστικής και σε 3 ασθενείς με ιστορικό τοποθέτησης ενδοαυλικού νάρθηκα παρατηρήθηκε μείωση της σκιαγραφικής ενίσχυσης περιφερικότερα από το σημείο επέμβασης.
Συμπεράσματα: Οι υπολογιστικοί τομογράφοι πολλαπλών ανιχνευτών με ταυτόχρονη ΗΚΓ - καταγραφή είναι μία νέα γρήγορη και αποτελεσματική ακτινολογική μη επεμβατική μέθοδος απεικόνισης και αξιολόγησης της βατότητας των αορτοστεφανιαίων παρακάμψεων.

Ακτινικές δόσεις δέρματος ασθενών στην Επεμβατική Καρδιολογία

Μ. Δεληχάς[1], Κ. Ψαρράκος[1], Ε. Μολυβδά-Αθανασοπούλου[1], Γ. Γιαννόγλου[2], Α. Σιούντας[1]

[1] Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
[2] Τμήμα Καρδιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Στην παρούσα εργασία μετρούνται οι δόσεις δέρματος που δέχονται οι ασθενείς κατά τις καρδιολογικές επεμβατικές διαδικασίες στεφανιογραφίας και αγγειοπλαστικής. Οι δόσεις δέρματος μετρούνται με δοσίμετρα θερμοφωταύγειας τύπου TLD-100 που επικολλούνται σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος και στον θυρεοειδή του ασθενούς. Παράλληλα, μετρείται το συνολικό γινόμενο δόσης-εμβαδού με μετρητή Diamentor M4. (DAP). Οι δερματικές δόσεις συσχετίζονται με τις μετρήσεις DAP ανά επεμβατική διαδικασία, συγκρίνονται με τα αποτελέσματα προσφάτων ερευνών και συζητούνται οι παράγοντες οι οποίοι συνεισφέρουν στην ακτινική επιβάρυνση του δέρματος ασθενούς και οι τρόποι μείωσής της.

Διαδερμική αγγειοπλαστική με τοποθέτηση μεταλλικής ενδοπρόθεσης σε στενώσεις των καρωτίδων

Δ. Μουρίκης, Α. Χατζηιωάννου, Θ. Αλεξίου, Η. Πριμέτης, Ε. Θεοδωρόπουλος, Λ. Βλάχος

Τμήμα Επεμβατικής Ακτινολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, "Αρεταίειο" Νοσοκομείο

Σκοπός: Η ανάδειξη της αγγειοπλαστικής με την τοποθέτηση μεταλλικής ενδοπρόθεσης ως μιας εφικτής εναλλακτικής λύσης για τη θεραπεία των βλαβών των καρωτίδων αρτηριών.
Υλικό - Μέθοδος: Σε σύνολο 26 ασθενών (30 αγγείων) χρησιμοποιήθηκαν διάφορα είδη μεταλλικών ενδοπροθέσεων. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο τύπος που χρησιμοποιήθηκε ήταν το Wallstent. Στην πλειονότητα των περιστατικών δεν έγινε χρήση συσκευής εγκεφαλικής προστασίας.
Αποτελέσματα: Η τεχνική επιτυχία και η βελτίωση της εγκεφαλικής κυκλοφορίας μετά την επέμβαση ήταν 100%. Οι ελάσσονες επιπλοκές ήταν 19%, ενώ δεν υπήρξαν μείζονες επιπλοκές. Η επαναστένωση στο πρώτο έτος ήταν 3%.Όσον αφορά στη θνητότητα έως και 30 ημέρες μετά την επέμβαση, στη μελέτη μας ήταν μηδενική. Σε 2 περιστατικά στα οποία έγινε αγγειοπλαστική, ενώ είχε προηγηθεί ενδαρτηρεκτομή, σημειώθηκε πλήρης αποκατάσταση του αγγειακού αυλού. Όσον αφορά στα εμβολικά επεισόδια τα αποτελέσματα ήταν ίδια με εκείνα της χρήσης των συσκευών εγκεφαλικής προστασίας.
Συμπέρασμα: Η αγγειοπλαστική με την τοποθέτηση μεταλλικής ενδοπρόθεσης αποδείχθηκε τεχνικά απολύτως επιτυχής με άμεση βελτίωση της αιμάτωσης και επομένως των συμπτωμάτων των ασθενών. Η χειρουργική ενδαρτηρεκτομή παραμένει η λύση εκλογής. Η αγγειοπλαστική με την τοποθέτηση stent αποτελεί μια εναλλακτική λύση σε άτομα μεγάλης ηλικίας, σε ασθενείς με καρδιοαναπνευστικά προβλήματα και σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία τραχήλου ή παρουσιάζουν επαναστένωση μετά από την ενδαρτηρεκτομή. Η αντιαιμοπεταλιακή φαρμακευτική αγωγή δια βίου είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της μεθόδου.

Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής και στένωση νεφρικής αρτηρίας: Ταυτόχρονη ενδοαγγειακή αποκατάσταση

Δ. Μουρίκης [1], Α. Χατζηιωάννου [1], Η. Πριμέτης [1], Μ. Θεοδωρόπουλος [1], Κ. Κατσένης [2], Λ. Βλάχος [1]

[1] Τμήμα Επεμβατικής Ακτινολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, "Αρεταίειο" Νοσοκομείο,
[2] Τμήμα Αγγειοχειρουργικής, "Αρεταίειο" Νοσοκομείο

Παρουσιάζονται 2 περιπτώσεις ταυτόχρονης ενδοαυλικής αποκατάστασης στένωσης νεφρικής αρτηρίας και ανευρύσματος κοιλιακής αορτής. Σε επανέλεγχο στους 3-4 μήνες, στον πρώτο ασθενή, ο οποίος προεπεμβατικά εμφάνιζε μετρίου βαθμού νεφρική ανεπάρκεια και υπέρταση, παρατηρήθηκε ελαφρά επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, αλλά βελτίωση της αρτηριακής πίεσης. Στο δεύτερο ασθενή, η νεφρική λειτουργία και η αρτηριακή πίεση διατηρήθηκαν στα φυσιολογικά προεπεμβατικά επίπεδα. Συμπερασματικά, η ταυτόχρονη ενδοαυλική αποκατάσταση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής και συνυπάρχουσας στένωσης μιας νεφρικής αρτηρίας, είναι τεχνικά δυνατή, ασφαλής και αποτελεσματική στην πρόληψη, τόσο της επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας, όσο και της πιθανής ρήξης του αορτικού ανευρύσματος, σε ηλικιωμένους, υψηλού κινδύνου ασθενείς.

Η ενδοαγγειακή θεραπεία της αποφρακτικής νόσου της καρωτίδας αρτηρίας
Σύγχρονα δεδομένα

Μ. Καρύγιαννης, Γ. Παυλίδης, Π. Βλαχόπουλος

Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Τμήμα Επεμβατικής Νευροακτινολογίας

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της στένωσης της καρωτίδας αρτηρίας με αγγειοπλαστική και τοποθέτηση ενδοαυλικής πρόθεσης, έχει αρχίσει να καθιερώνεται τα τελευταία χρόνια σε πολλά θεραπευτικά κέντρα. Η ευρεία εξάπλωση της μεθόδου οφείλεται στα πολύ καλά κλινικά αποτελέσματα, τα οποία παρατηρήθηκαν μετά από ευρείες πολυκεντρικές μελέτες. Οι τεχνολογικές βελτιώσεις παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της μεθόδου, η οποία σήμερα έχει κερδίσει τη θέση της σαν εναλλακτική θεραπευτική αντιμετώπιση σε σχέση με τη χειρουργική επέμβαση της καρωτιδικής στένωσης. Σκοπός του άρθρου είναι η συστηματική παρουσίαση της τεχνικής της μεθόδου, καθώς και τα συγκριτικά δεδομένα (αποτελέσματα, επιπλοκές, κόστος) μεταξύ αυτής και της ενδαρτηρεκτομής σύμφωνα με τη σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία.

Ενδoαγγειακή θεραπεία της χρόνιας ισχαιμίας των κάτω άκρων

Γ. Τζώρτζης, Π. Παππάς, Σ. Παπασπύρου, Κ. Ρεβένας, Ν. Μπούζας, Β. Νικολάου, Π. Λεονάρδου

Ακτινολογικό Εργαστήριο, Γ.Ν.Α. "ΛΑΙΚΟ"

Σκοπός: Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι η κατάδειξη της αξίας και της χρησιμότητας των ενδοαγγειακών επεμβατικών μεθόδων στη διάνοιξη των στενωμένων ή αποφραγμένων αρτηριών των κάτω άκρων.
Υλικό και μέθοδος: Την τελευταία 6ετία πραγματοποιήθηκαν στο Ακτινολογικό Εργαστήριο του Νοσοκομείου μας ενδαγγειακές πράξεις στο αρτηριακό σύστημα των κάτω άκρων σε 323 ασθενείς, 235 άνδρες και 88 γυναίκες, ηλικίας 46-88 ετών (μέση ηλικία 64).
Το μεγαλύτερο ποσοστό (95%) των αγγειοπλαστικών και των τοποθετήσεων stent έγιναν από τη μηριαία αρτηρία, ενώ ένα μικρό ποσοστό (5%) από τη βραχιόνιο ή τη μασχαλιαία αρτηρία, υπό τοπική αναισθησία, με παλίνδρομο παρακέντηση και καθετηριασμό για βλάβες των λαγονίων, με ομόδρομο παρακέντηση για βλάβες της επιπολής μηριαίας και ιγνυακής και με "Cross - over" τεχνική για βλάβες της άπω ετερόπλευρης έξω λαγόνιας, της κοινής μηριαίας και της εγγύς επιπολής μηριαίας. Στο σύνολο των 323 ασθενών έγιναν συνολικά 234 αγγειοπλαστικές και 343 τοποθετήσεις stents.
Αποτελέσματα: Η αρχική επιτυχία ήταν 99% για τις στενώσεις και 89% για τις αποφράξεις. Η 5ετής βατότητα στις περιπτώσεις των αγγειοπλαστικών ήταν 72% για τις λαγόνιες, 62% για τις μηριαίες και 22% για τις ιγνυακές και τους τριχασμούς, ενώ για τις τοποθετήσεις stents τα ποσοστά ήταν 86,5%, 64% και 24% αντίστοιχα.
Συμπεράσματα: Η ενδαγγειακή θεραπεία με αγγειοπλαστική ή "stenting" της χρόνιας περιφερικής ισχαιμίας των κάτω άκρων είναι μια σχετικά αναίμακτη και ασφαλής μέθοδος με πολύ καλά αποτελέσματα, τα οποία ανταγωνίζονται σε πολλές περιπτώσεις τη χειρουργική θεραπεία, και πλεονεκτεί έναντι αυτής όσον αφορά στις επιπλοκές, στο κόστος και στη νοσηρότητα και θνησιμότητα του ασθενούς.
Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί τη μέθοδο εκλογής ή πρώτης εφαρμογής, διαφυλάσσοντας τη χειρουργική θεραπεία για τις υποτροπές ή τις περιπτώσεις εκείνες που η ενδοαγγειακή θεραπεία είναι αδύνατο να εφαρμοστεί με επιτυχία.

Ακτινικές δόσεις εργαζομένων και ασθενών σε δυο Αιμοδυναμικά Εργαστήρια της Θεσσαλονίκης

Μ.Γ. Δεληχάς [1], Κ. Ψαρράκος [1], Γ. Γιαννόγλου [2], Ε. Μολυβδά-Αθανασοπούλου [1]

[1] Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
[2] Τμήμα Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Στην παρούσα εργασία μετρούνται οι ακτινικές δόσεις με τη χρήση δοσιμέτρων θερμοφωταύγειας σε 9 καρδιολόγους, κατά τη διάρκεια 72 στεφανιογραφιών και 70 αγγειοπλαστικών σε δυο δημόσια Αιμοδυναμικά Εργαστήρια της Θεσσαλονίκης. Η ενεργός δόση καρδιολόγου ανά επεμβατική διαδικασία κυμαίνεται από 1 έως 8 μSv ενώ η δόση στο περιλαίμιο του θυρεοειδούς από 10 έως 150 μSv. Λαμβάνοντας ως μέγιστο αριθμό τις 300 επεμβατικές διαδικασίες ανά καρδιολόγο, συμπεραίνεται ότι δεν υπάρχει πιθανότητα υπέρβασης του ετήσιου ορίου δόσης εργαζομένων (20 mSv). Στην μείωση των δόσεων, μπορεί να συνεισφέρει η μείωση του ρυθμού ακτινοκινηματογράφησης, η ελαχιστοποίηση του μεγέθους πεδίου ακτινοβολίας, η κατάλληλη χρήση των ακτινολογικών προβολών και η εκπαίδευση στην ακτινοπροστασία.