Basic HTML Version
Ελληνική Ακτινολογία, Τόμος 43, Τεύχος 4, 2012
226
κλινικά εφαρμοζόμενες τεχνικές, όπως την απεικόνιση
διάχυσης (DWI), την απεικόνιση αιματικής διήθησης
(perfusion weighted imaging MRI - PMR), την απεικό-
νιση διαπερατότητας (dynamic contrast-enhanced T1
permeability imaging - T1P), την απεικόνιση τανυστή
διάχυσης -δεσμιδογραφία (DTI- tractography) σε
συνδυασμό με τη λειτουργική απεικόνιση μαγνητικού
συντονισμού (fMRI) ιδιαίτερα στον προεγχειρητικό
σχεδιασμό, καθώς και τη φασματοσκοπία μαγνητικού
συντονισμού (MRS). Ας σημειωθεί ότι η ορολογία που
χρησιμοποιείται ποικίλλει τόσο μεταξύ των διαθέσιμων
μαγνητικών τομογράφων, όσο και στα λογισμικά
επεξεργασίας που διατίθενται.
Παρόλο που η ποιοτική αξιολόγηση και ερμηνεία
της συμβατικής απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού
στους όγκους του εγκεφάλου παραμένει η αμετάβλητη
σταθερά, με εξέχοντα τον ρόλο των Τ2-βαρύτητας
εικόνων, των εικόνων με καταστολή του ΕΝΥ (FLAIR)
και των Τ1-βαρύτητας εικόνων μετά από ενδοφλέβια
χορήγηση παραμαγνητικής ουσίας, σε έναν αρκετά
μεγάλο αριθμό περιστατικών αυτές οι τεχνικές απο-
τυγχάνουν τόσο στην παροχή αξιόπιστης και σωστής
διαφορικής διάγνωσης του βαθμού κακοήθειας, όσο
και στην παρακολούθηση των όγκων
1
. Έτσι οι άμεσοι
στόχοι της απεικόνισης των όγκων του εγκεφάλου
περιλαμβάνουν:
1. Την αρχική διαφορική διάγνωση για να γίνει διάκρι-
ση μεταξύ ενός πρωτοεμφανιζόμενου εγκεφαλικού
όγκου από μη-νεοπλασματικές οντότητες, όπως η
ογκόμορφη πολλαπλή σκλήρυνση και η ισχαιμία,
καθώς και η διάκριση από εξωπαρεγχυματικές
εξεργασίες και μεταστάσεις.
2. Τον προεγχειρητικό θεραπευτικό σχεδιασμό και την
παροχή πληροφοριών για τον βαθμό κακοήθειας
του όγκου αλλά και την καθοδήγηση της βιοψίας, ή
της εξαίρεσης, ή ακόμα και της τοπικής παρηγορικής
– αποσυμπιεστικής (ablative) αντιμετώπισης.
3. Την επιλογή της ενδεικνυόμενης θεραπείας (ακτι-
νο-, χημειο-θεραπείας ή συνδυασμό τους) αν δεν
αντιμετωπίζεται με χειρουργική εξαίρεση.
4. Την παρακολούθηση μετά από θεραπεία για την
καταγραφή της προόδου της νόσου και της ανταπό-
κρισης στην ό,ποια θεραπεία, περιλαμβανομένης
της διάκρισης της υποτροπής του όγκου από την
καθυστερημένη μετακτινική νέκρωση.
Αυτοί οι στόχοι συσχετίζονται αλλά και διακρίνο-
νται από τον επιστημονικό στόχο των προηγμένων
απεικονιστικών τεχνικών που εστιάζει περισσότερο
στην καλύτερη κατανόηση της παθοφυσιολογίας των
όγκων του εγκεφάλου και στη βελτιωμένη πρόγνωση
της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
ΚΥΤΤΑΡΟΒΡΙΘΕΙΑ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ:
ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΔΙΑΧΥΣΗΣ (DWI)
Η σκιαγράφηση της DWI αντανακλά τις κινήσεις
του Brown του ιστικού ύδατος. Εξαιτίας του γεγονότος
ότι ο μέσος όρος του μήκους διαδρομής της διάχυ-
σης του ύδατος εντός ενός ορισμένου όγκου ιστού
(voxel), χαρακτηριζόμενος από τον «φαινομενικό
συντελεστή διάχυσης»[“apparent diffusion coefficient”
(ADC)], καθορίζεται από ιστικούς φραγμούς σε μια
κλίμακα της τάξης περίπου των 10μm, ο ADC του
εγκεφαλικού παρεγχύματος καθορίζεται κυρίως από
την κυτταροβρίθεια του παρεγχύματος, που μετράται
με το κλάσμα όγκου του ενδοκυττάριου και του εξω-
κυττάριου χώρου
2,3
.
Απεικόνιση διάχυσης (DWI): Διαφορική
Διάγνωση
ΗDWI έχει ευαισθησία και ειδικότητα που υπερβαί-
νει το 90% στη διάκριση της επιδερμοειδούς κύστεως
(χαμηλός ADC) από την αραχνοειδή κύστη (υψηλός
ADC) και τη διαφοροποίηση του ώριμου αποστήματος
(χαμηλός ADC) από έναν νεκρωτικό όγκο (υψηλός
ADC). Η παχύρρευστη κερατίνη και χοληστερόλη του
επιδερμοειδούς και το κολλώδες και κυτταροβριθές
πύον του αποστήματος έχουν σαν αποτέλεσμα πολύ
χαμηλό ADC, εύρημα το οποίο διαχωρίζει αυτές τις
αλλοιώσεις από βλάβες με αυξημένη διαχυτικότητα,
όπως ο όγκος με νέκρωση εντός αυτού και βλάβες με
φυσιολογική ή η ελαφρά χαμηλότερη του φυσιολογικού
διαχυτικότητα, όπως η απομυελινωτική πλάκα
4-7
.
Χαμηλός ADC σε ένα ενδοπαρεγχυματικό νεόπλα-
σμα θα πρέπει να θέτει την υποψία λεμφώματος ή
μετάστασης, ανάλογα με τα ευρήματα της συμβατικής
MRI, διότι η υψηλή κυτταροβρίθεια αυτών των όγκων
έχει σαν αποτέλεσμα έναν πολύ χαμηλότερο ADC σε
σύγκριση με αυτόν του γλοιώματος
8,9
. Στην περίπτω-
ση που μια εξωπαρεγχυματική εξεργασία εμφανίζει
χαμηλό ADC, το μηνιγγίωμα και η μηνιγγική διήθηση
θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διαφορική
διάγνωση. Ωστόσο, παρόλο που τα περισσότερα
γλοιώματα έχουν πολύ υψηλό ADC (συσχετιζόμενο
με τη χαμηλή κυτταροβρίθεια τους λόγω νέκρωσης),
αναφέρονται περιστατικά αλλά και αρκετές μεγάλες
σειρές στη βιβλιογραφία, όπου σε ένα μικρότερο πο-
σοστό τα γλοιοβλαστώματα (GBM) εμφανίζουν πολύ
χαμηλό ADC. Η επακόλουθη σημαντική αλληλοεπι-
κάλυψη των τιμών ADC στους τρεις διαφορετικούς
τύπους όγκων ενισχύει την ανάγκη της συμπλήρωσης
της DWI με δεδομένα από τις υπόλοιπες προηγμένες
και συμβατικές τεχνικές νευροαπεικόνισης, για την
ακριβέστερη κλινική ερμηνεία (Εικόνα 1)
8,10-12
.