Basic HTML Version
Ελληνική Ακτινολογία, Τόμος 44, Τεύχος 1, 2013
36
λειτουργίες του παγκρέατος και ως εκ τούτου δεν
προκαλεί κλινική συμπτωματολογία. Για αυτό και στις
περισσότερες περιπτώσεις αποτελεί τυχαίο εύρημα.
Βέβαια ασθενείς με προχωρημένη λιπώδη διήθηση
μπορεί να εμφανίσουν ανεπάρκεια της εξωκρινούς
μοίρας του παγκρέατος και στεατόρροια
7
. Η λιπώδης
διήθηση δεν αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα καρ-
κινογένεσης ή άλλων σοβαρών επιπλοκών.
Η λιπώδης διήθηση μπορεί να είναι εστιακή ή
διάχυτη. Οι περιοχές που μένουν συνήθως ανέπα-
φες από τη λιπώδη διήθηση είναι το οπίσθιο τμήμα
της κεφαλής του παγκρέατος και η αγκιστροειδής
απόφυση (Τύπος Α), ενώ ακόμα πιο ανθεκτική είναι
μια μικρή περιοχή γύρω από τον κοινό χοληδόχο
πόρο (Τύπος Β)
8
. Οι κυριότεροι λόγοι που συμβαί-
νει αυτό είναι γιατί το κοιλιακό αρχέγονο τμήμα του
παγκρέατος κατά την εμβρυϊκή ζωή από το οποίο
προέρχονται η αγκιστροειδής απόφυση και το οπίσθιο
τμήμα κεφαλής του παγκρέατος αποτελείται από μι-
κρότερες και πυκνότερες ομάδες αδενοκυψελών και
έχει μικρότερα εξωκρινή κύτταρα. Επιπλέον, ενώ έχει
άφθονο ινώδη ιστό μεταξύ των λοβίων του, εμφανίζει
ελάχιστο ή καθόλου λιπώδη ιστό, ενώ τα λόβια του
είναι πλουσιότερα σε πολυπεπτίδια, αλλά φτωχότερα
σε λιπώδη κύτταρα.
Σε μερικές περιπτώσεις, ακόμα και αυτή η μικρή
εστιακή περιοχή πέριξ του κοινού χοληδόχου πόρου
υφίσταται λιπώδη υποστροφή και τότε έχουμε την
πλήρη λιπώδη διήθηση του παγκρέατος, που ανα-
φέρεται σαν τύπος ΙΙΙ.
Σε μικροσκοπικό επίπεδο λιπώδη υποστροφή υ-
φίστανται τα βοτρύδια της εξωκρινούς μοίρας του
παγκρέατος, ενώ τα νησίδια του Langerhans παρα-
μένουν συνήθως ανέπαφα
3
. Οι κύριοι παράγοντες
που επηρεάζουν την ύπαρξη, τον τύπο και το βαθμό
της λιπώδους διήθησης του παγκρέατος είναι κυρί-
ως η ηλικία και η παχυσαρκία ή υποσιτισμός, ενώ
σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και η θεραπεία
με στεροειδή.
Η χρόνια παγκρεατίτιδα και η κυστική ίνωση απο-
τελούν συνήθεις παθήσεις στις οποίες συνυπάρχει
λιπώδης διήθηση του παγκρέατος. Μια σπάνια δια-
ταραχή που συνδέεται με τη λιπώδη διήθηση είναι το
σύνδρομο Shwachman-Diamond, στην οποία υπάρχει
συγγενής διαταραχή με ανεπάρκεια της εξωκρινούς
παγκρεατικής μοίρας. Άλλες παθολογικές καταστάσεις
που σχετίζονται με λιπώδη διήθηση είναι ο σακχαρώδης
διαβήτης, η αλκοολική ηπατιτίδα, η παχυσαρκία και το
σύνδρομο Cushing
8
. Στις δύο τελευταίες περιπτώσεις
η λιπώδης διήθηση είναι εύκολα αναστρέψιμη
9
.
Στην κυστική ίνωση παρατηρείται ολοκληρωτική
λιπώδης διήθηση του παγκρέατος (τύπος ΙΙΙ)
10
. Σε προ-
χωρημένες καταστάσεις κυστικής ίνωσης, οι ασθενείς
παρουσιάζουν σοβαρή ανεπάρκεια της εξωκρινούς
μοίρας του παγκρέατος με συνοδό στεατόρροια
11
.
Στην αξονική τομογραφία το πάγκρεας αποτελείται
σχεδόν εξ ολοκλήρου από λίπος, το οποίο εμφανίζει
ίδιες πυκνότητες με το παρακείμενο οπισθοπεριτο-
ναϊκό λίπος, σε αντίθεση με τη λιπώδη διήθηση σε
ηλικιωμένα και παχύσαρκα άτομα, όπου αναγνωρί-
ζεται σαφώς το φυσιολογικό παγκρεατικό παρέγχυμα
(Εικόνα 10)
12
.
Το πάγκρεας που έχει υποστεί λιπώδη διήθηση
μπορεί να γίνει υπερτροφικό ή ακόμα να ελαττωθεί
σε μέγεθος σε σχέση με το φυσιολογικό, ωστόσο το
σχήμα του παραμένει σταθερό. Η διεργασία αυτή
πιστεύεται ότι πραγματοποιείται από την κατακρήμνιση
των εκκρίσεων εντός του παγκρεατικού πόρου και των
Εικόνα 7(α,β):
CT: Λιπώδης διήθηση παγκρέατος τύπου ΙΙΑ